“Cuộc chiến Đông – Bồ kết thúc chóng vánh như vậy, cho thấy Bồ Đào Nha hoàn toàn không phải là đối thủ cùng đẳng cấp với Đông Phi. Tình cảnh này có thể ví như sự chênh lệch giữa Mexico và Hoa Kỳ. Chúng ta có thể thấy ở châu Phi đang trỗi dậy một cường quốc khu vực tương tự Hoa Kỳ ở Bắc Mỹ. Nếu không có ai kiềm chế sự phát triển của Đông Phi, thì châu Phi cũng sẽ trở thành châu Phi của người châu Phi.” — The Times (Anh Quốc)

Trước bình luận “châu Phi của người châu Phi”, tờ The Sun đã phỏng vấn Đại sứ Đông Phi tại Đức — Will.

“Thưa Đại sứ Will, gần đây The Times đã bình luận rằng châu Phi sẽ trở thành của người châu Phi. Vậy ‘người châu Phi’ mà họ nói đến có phải ám chỉ Đông Phi hay không?”

Will đáp:

“Chúng tôi phản đối phát ngôn đó. Đông Phi chưa từng tuyên bố rằng châu Phi là của người châu Phi. Thực tế, ảnh hưởng của Đông Phi tại châu Phi chỉ giới hạn trong phạm vi của mình. Bắc Phi là khu vực truyền thống của người Ả Rập, Tây Phi nằm dưới ảnh hưởng mạnh mẽ của Pháp, Nam Phi thì do Anh chi phối. Ngoài ra, Tây Ban Nha, Ý, Bỉ đều có phần tham gia. Điều đó chứng minh châu Phi hiện tại là một châu lục đa nguyên, chứ không phải là cái gọi là ‘châu Phi của người châu Phi’. Tôi muốn hỏi: Ai là người châu Phi? Ai đại diện cho người châu Phi? Không phải Đức, không phải Pháp, cũng chẳng phải Ả Rập. Cho nên ‘châu Phi của người châu Phi’ chỉ là một nỗi lo hão huyền mà thôi.”

Bài phỏng vấn của Will nhanh chóng thu hút sự chú ý rộng rãi tại châu Âu. Trước đây, Đông Phi là một quốc gia vô cùng kín tiếng, nhưng cuộc chiến Đông – Bồ đã khiến toàn bộ châu Âu lần đầu tiên thực sự chú ý đến cường quốc da trắng này ở châu Phi.

Cựu đế quốc thực dân Bồ Đào Nha mất sạch thể diện. Truyền thông trong nước đồng loạt chỉ trích chính phủ và bôi vẽ Đông Phi thành “mối đe dọa lớn nhất của châu Phi”. Bởi lẽ, thất bại này là nỗi nhục chưa từng có — khi Brazil giành độc lập, họ còn có thể chấp nhận; khi thua Anh, Tây Ban Nha hay Hà Lan, họ vẫn còn lý do để biện minh. Nhưng bị một quốc gia châu Phi đánh bại và phải ký hòa ước cắt đất, thì quả thực đây là nỗi sỉ nhục của cả thế kỷ.

Chính phủ đương nhiệm của Bồ Đào Nha sụp đổ, tân Thủ tướng lên nắm quyền, tuyên bố “bằng mọi cách phải thu hồi lãnh thổ bị mất” và áp đặt lệnh trừng phạt Đông Phi.

Nhưng Đông Phi chỉ cười nhạt. Bồ Đào Nha càng vùng vẫy trong vô vọng, Đông Phi càng coi họ chẳng khác nào chú hề sân khấu. Trong khi đó, các quốc gia khác lại bắt đầu tìm hiểu nguyên nhân th���c sự dẫn đến thảm bại của Bồ Đào Nha — chính là do thực lực Đông Phi quá mạnh.

Các báo cáo quân sự cho thấy, hải quân Đông Phi đã vươn lên vị trí thứ bảy thế giới, chỉ xếp sau Áo – Hung và vượt cả Đức. Quân lục chiến của họ, qua ước tính từ chiến tranh Đông – Bồ, có ít nhất hai trăm nghìn quân chính quy. Vì thế, xét về sức mạnh quân sự, Đông Phi rõ ràng đã trở thành một cường quốc tầm thế giới, mạnh hơn Bồ Đào Nha là điều không phải bàn cãi.

Từ đó, “Thuyết mối đe dọa Đông Phi” (East Africa Threat Theory) lại trỗi dậy. Thực ra, luận điệu này đã xuất hiện từ khi Đông Phi thôn tính Nam Phi, nhưng phần lớn bị các tờ báo dưới sự kiểm soát của Hechingen Consortium (Tập đoàn Hách Hưng Căn) dập tắt.

Còn “châu Phi của người châu Phi” thì càng vô nghĩa — vì ai chẳng biết, “người châu Phi” trong mắt phương Tây chính là “người da đen”. Đông Phi tất nhiên không dại gì mà tự xóa bỏ gốc gác Đức của mình.

Nhưng qua giọng điệu chua chát của The Times và báo chí Bồ Đào Nha, có thể thấy rõ tâm thế thực sự của hai nước Anh và Bồ Đào Nha. Chiến tranh Đông – Bồ thực chất kết thúc là do Anh quốc ép Bồ Đào Nha ngừng chiến, bởi người Anh hiểu rõ — Đông Phi vẫn chưa tung hết sức, trong khi Bồ Đào Nha đã cạn kiệt mọi tiềm năng.

Hệ quả trực tiếp của cuộc chiến là: nhiều nước bắt đầu chủ động tìm cách thắt chặt quan hệ ngoại giao với Đông Phi. Trong đó, Ý và Bỉ tích cực nhất — bởi lẽ, thuộc địa của họ đều giáp ranh lãnh thổ Đông Phi. Vì lợi ích của mình, họ buộc phải tranh thủ thiện cảm từ Đông Phi.

Ngay sau đó, Ý và Bỉ đều cử phái đoàn ngoại giao đến Dar es Salaam để đàm phán thiết lập quan hệ chính thức. Không lâu sau, Hà Lan cũng gửi đại sứ sang thương thảo — đây là lần đầu tiên các quốc gia châu Âu chủ động thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Đông Phi.

Thực ra, giữa Đông Phi và ba nước này vốn đã có liên hệ thương mại và đại diện ngoại vụ từ trước, tương tự mô hình “Phòng Thương mại Đức” khi Đông Phi còn là thuộc địa. Chiến tranh Đông – Bồ chỉ đóng vai trò xúc tác, đưa mối quan hệ này lên tầm quốc gia.

Đặc biệt là với Hà Lan, quan hệ vốn dĩ rất tốt, hai bên từng có nhiều hợp tác. Ngoài ra, người Hà Lan cũng đặc biệt để ý đến các hoạt động của Đông Phi trên đảo Borneo (Kalimantan). Vì thế, họ muốn thiết lập một cơ chế ngoại giao chính thức nhằm tránh những xung đột tiềm tàng. Lãnh thổ Cộng hòa Lan Phương (Lanfang Republic) tuy nhỏ, việc nhượng lại cho Đông Phi cũng không quá đáng ngại. Nhưng phần thuộc địa Hà Lan nằm ngay sát bên cạnh mới thực sự đáng lo ngại — vì giờ đây, Đông Phi hoàn toàn đủ sức cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch giữa Hà Lan và Đông Ấn Độ.

Với những quốc gia có thiện chí, Đông Phi tất nhiên hoan nghênh. Tuy nhiên, cách Ernst (Thái tử Đông Phi) quy hoạch khu ngoại giao lại khiến không ít người phải bật cười.

Theo quy định, các tòa đại sứ được đặt tại Dar es Salaam, chứ không phải ở Thủ đô Trấn Thứ Nhất (First Town). Lý do chính thức được đưa ra là: “Dar es Salaam là thành phố phồn hoa nhất Đông Phi, trong khi Trấn Thứ Nhất vẫn còn kém phát triển, chưa đủ điều kiện tiếp đón.”

Thực tế, Trấn Thứ Nhất tuy không sánh bằng Dar es Salaam về thương nghiệp, nhưng thực tế cũng không hề tệ đến mức như vậy. Ernst chỉ đơn giản cân nhắc về an ninh và kiểm soát: những quốc gia này vẫn chưa đủ tin cậy để được đặt đại sứ quán ngay tại thủ đô. Đệ Nhất Trấn là trung tâm quyền lực, nơi lưu trữ nhiều bí mật quốc gia. Nếu để gián điệp nước ngoài hoạt động ở đó, rủi ro sẽ là quá lớn.

Hơn nữa, khoảng cách giữa hai thành phố chưa đến một giờ tàu hỏa, điện tín lại thông suốt — nên cũng chẳng ảnh hưởng gì đáng kể.

Ngoài ra, Ernst còn cho phép một số quốc gia “bạn hữu thật sự” lập sứ quán ngay tại Trấn Thứ Nhất — gồm Đức, Áo, Romania, Thụy Điển, Đế quốc Viễn Đông và Paraguay. Trong đó, sứ quán Đế quốc Viễn Đông có vị thế đặc biệt: tuy không thể nói là “đồng minh thân thiết”, nhưng so với các quốc gia khác, mối quan hệ giữa hai bên được coi là thân thiện và dễ đối thoại.

Bên cạnh đó, Ernst còn cho mở thêm khu sứ quán thứ ba — khu ngoại giao đảo Zanzibar, nơi đặt đại sứ quán của Đế quốc Ottoman, Hoa Kỳ, Nhật Bản cùng một số nước khác.

Ba khu sứ quán này phản ánh rõ tầng bậc quan hệ ngoại giao của Đông Phi:

Đệ Nhất Trấn dành cho bạn bè thực thụ,

Dar es Salaam dành cho quốc gia hữu hảo,

Zanzibar là nơi tập hợp đủ loại quốc gia “hợp tác và quan sát”.

Cách bố trí này vừa khéo léo về mặt ngoại giao, vừa phục vụ mục tiêu bảo mật quốc gia. Chẳng hạn như mô hình kinh tế hỗn hợp của Đông Phi — Ernst tuyệt đối không muốn để lộ ra ngoài. Bởi lẽ, từng có tiền lệ về Công xã Paris, nên chỉ cần có kẻ ác ý gán ghép, rất dễ khiến dư luận cho rằng Đông Phi đang theo “chủ nghĩa cách mạng xã hội”.

Thế nhưng, bất kể là chuyên chế quân chủ, chuyên chính giai cấp, hay chế độ nô lệ, tất cả đều đang dần bị thời đại đào thải. Thế nhưng, Đông Phi vẫn kiên định đi con đường riêng của mình: một đế quốc bảo thủ nhưng hùng mạnh, được Hoàng thất Hechingen kiểm soát tuyệt đối.

Bản dịch này là tài sản độc quyền của truyen.free, mọi hình thức sao chép đều không được phép.