Việc Quốc vương Konstantin nhắc đến chuyện đưa người Ndebele về phía đông đào kênh không phải là lời nói suông, mà thực chất đã là một công trình đồ sộ, đã hoàn tất khảo sát địa chất và đang chuẩn bị khởi công.

Chính phủ Đông Phi đã đặt tên cho công trình này là "Kênh đào Trung ương", với mục đích chính là kết nối ba con sông lớn trong tỉnh Trung ương, nhằm khai thác tối đa tiềm năng giao thông đường thủy của chúng.

Ba con sông lớn từ bắc xuống nam lần lượt là sông Wami, sông Rhine Nhỏ (sông Ruvu) và sông Rufiji.

Trong đó, hệ thống sông Wami - sông Rhine Nhỏ trải dài từ vùng bán khô hạn Dodoma đến vùng đầm lầy nội địa Morogoro, rồi men theo các thành phố ven biển, cuối cùng đổ ra khu vực Bagamoyo. Tổng diện tích lưu vực này khoảng 62.000 km² (riêng lưu vực sông Wami khoảng 43.000 km², sông Rhine Nhỏ khoảng 18.000 km²). Trong lưu vực có khoảng 12 hồ với diện tích lớn hơn 0,1 km², và cũng nằm trong lưu vực này là các Vườn quốc gia nổi tiếng của Tanzania (trong thực tế) như Vườn quốc gia Morogoro và Vườn quốc gia Saadani.

Trong thực tế, lưu vực này thuộc khu vực kinh tế phát triển tương đối của Tanzania, với thành phố lớn nhất Tanzania - Dar es Salaam và thủ đô Dodoma đều nằm trong phạm vi của nó.

Hiện tại, đây cũng là khu vực phát triển nhất của Đông Phi, với ba trong số mười thành phố hàng đầu: Trấn thứ Nhất, Dar es Salaam, Bagamoyo, cùng với tỉnh lỵ Dodoma của tỉnh Cao Nguyên. Nhờ vậy mà tiềm năng phát triển trong tương lai là vô cùng lớn.

Lưu vực sông Rufiji (trong thực tế) là lưu vực lớn nhất Tanzania, với diện tích khoảng 177.400 km², chiếm một phần năm tổng diện tích toàn quốc. Sông Rufiji cũng là con sông lớn nhất trong lãnh thổ Tanzania. Lưu vực này cung cấp khoảng 25% tài nguyên nước có thể tái tạo của Tanzania. Ngoài ra, nó có độ cao thay đổi từ 0 mét ở Ấn Độ Dương đến vùng núi cao khoảng 3.000 mét tại khu vực Mbeya, cùng với khí hậu biến đổi từ nhiệt đới ẩm ướt ở phía đông đến ôn đới ở vùng cao phía nam.

Đoạn sông mà Đông Phi muốn khai thác chủ yếu tập trung ở trung và hạ lưu của ba con sông này, là những khu vực có địa hình tương đối bằng phẳng, tức vùng đồng bằng ven biển phía đông.

Sau khi hoàn thành, công trình sẽ phục vụ cho diện tích khoảng 70.000 km² trong lưu vực ba con sông, cho phép vận chuyển hành khách và hàng hóa thông qua kênh đào, từ đó khai thông những mạch giao thông huyết mạch của tỉnh Trung ương.

...

Ngày 3 tháng 5 năm 1871.

Cung điện Schwert.

Kỹ sư thủy lợi người Áo Vaskov, tổng công trình sư của dự án kênh đào này, đã giới thiệu kế hoạch thi công công trình "Kênh đào Trung ương" trên mô hình sa bàn cho Konstantin và các quan chức Đông Phi.

Vaskov: "Hiện tại, kế hoạch của chúng tôi là xây dựng một kênh đào dài 47 km nối từ trung lưu sông Rufiji, thông qua hồ Nazca ở phía đông Mpanga, để dẫn nước vào thượng nguồn sông Rhine Nhỏ. Theo cách này, nước sông Rufiji có thể chảy tự nhiên theo địa hình vào sông Rhine Nhỏ."

Konstantin: "Ngài Vaskov, nhìn trên sa bàn, thượng nguồn hồ Nazca có hai con sông đổ vào, vậy địa hình ở đây hẳn phải dốc từ tây bắc xuống đông nam. Vậy lẽ ra nước sông Rhine Nhỏ phải chảy vào sông Rufiji chứ?"

Vaskov chỉ trên sa bàn nói: "Thưa Bệ hạ, khu vực sông Rufiji chảy qua trông có vẻ cao hơn sông Rhine Nhỏ. Địa hình lưu vực sông Rhine Nhỏ khá đặc biệt: phía tây bắc là phần kéo dài của cao nguyên Đông Phi, phía nam lưu vực sông Rufiji cũng cao hơn lưu vực sông Rhine Nhỏ. Do đó, về tổng thể, sông Rhine Nhỏ là một vùng trũng của Đông Phi."

"Tuy nhiên, như Ngài đã nói, địa hình khu vực thượng nguồn hồ Nazca này rõ ràng dốc từ tây bắc xuống đông nam, vì nước chảy chỗ trũng là lẽ thường tình. Nhưng ở phía đông hồ Nazca, địa hình này lại đảo ngược, gặp phải lưu vực sông Rhine Nhỏ ở vị trí thấp hơn. Khu vực hồ Nazca nằm như một vùng cao, trở thành đường phân thủy giữa sông Rhine Nhỏ và sông Rufiji."

"Do đó, chúng ta chỉ cần mở một cửa �� phía đông bắc hồ Nazca, sau đó đào một con kênh để dẫn nước từ vùng cao này xuống đồng bằng sông Rhine Nhỏ là có thể giải quyết vấn đề."

Mọi người nhìn theo nơi ngón tay Vaskov chỉ. Trên sa bàn, khu vực đó hiển thị như một vùng đồng bằng liền mạch, nhưng thực tế sau khi khảo sát thực địa, Vaskov phát hiện dù là đồng bằng nhưng vẫn có chênh lệch địa hình nhất định.

Konstantin: "Vậy là địa hình nơi đây không gây trở ngại gì cho việc đào kênh sao?"

Vaskov: "Đúng vậy. Độ chênh lệch địa hình ở đây so với Áo là không đáng kể. Chỉ cần đào sâu thêm một hoặc hai mét đoạn kênh nối từ hồ Nazca ở phía nam xuống đồng bằng sông Rhine Nhỏ là có thể đảm bảo kênh đào vận hành bình thường. Với một đoạn khoảng ba ki-lô-mét, khối lượng công trình sẽ không tăng đáng kể."

Konstantin: "Vậy thì đào sâu thêm."

Dù sao việc đào kênh đều do thổ dân đảm nhiệm, Konstantin cũng tận dụng họ không một chút xót thương.

Vaskov tiếp tục: "Trên đây là công trình tuyến phía nam của Kênh đào Trung ương, chủ yếu kết nối sông Rufiji và sông Rhine Nhỏ. Về công trình tuyến phía bắc, kết nối sông Rhine Nhỏ và sông Wami, hiện có hai phương án, xin Bệ hạ quyết định."

Konstantin: "Cứ nói ra nghe thử."

Vaskov: "Phương án thứ nhất là đào một con kênh dọc theo bờ biển, ở hạ lưu của cả hai con sông, gần biển nhất. Như vậy có thể đạt được mục đích kết nối sông Rhine Nhỏ và sông Wami. Tuy nhiên, nếu làm vậy kênh sẽ chạy song song với tuyến đường biển hiện có, và khoảng cách giữa chúng quá gần (có thể tham khảo Kênh đào Kinh Hàng). Ưu điểm của phương án này là độ khó xây dựng thấp."

Konstantin: "Còn phương án thứ hai?"

Vaskov: "Phương án thứ hai là đào một con kênh theo hướng tây bắc - đông nam, xuyên qua nội địa, gần Morogoro. Kênh này sẽ lợi dụng độ chênh lệch địa hình để kết nối sông Rhine Nhỏ và sông Wami. Tuy nhiên, tuyến đường này cần xây dựng dọc theo vùng đồng bằng phía đông dãy núi Uluguru, và chiều dài gần gấp đôi phương án một, kéo theo khối lượng công trình lớn và yêu cầu kỹ thuật cũng cao hơn."

Konstantin hỏi: "Vậy về mặt kỹ thuật, phương án này có khả thi không?"

Về điểm này, Vaskov tỏ ra đầy tự tin: "Thưa Bệ hạ, tôi có nhiều kinh nghiệm ở Áo. Bệ hạ hẳn đã biết địa hình nước Áo phức tạp đến mức nào, điều kiện địa hình ở đó phức tạp hơn nhiều so với vùng đồng bằng ven biển phía đông Đông Phi. Xây dựng kênh đào trong khu vực này, cũng giống như xây kênh ở Hungary, không phải là thách thức quá lớn. Tuy nhiên, xét về lợi ích kinh tế, tôi nghiêng về phương án một hơn, vì khu vực phía đông phát triển hơn, hơn nữa chiều dài kênh đào cũng ngắn hơn và chi phí xây dựng cũng thấp hơn."

Konstantin: "Việc này không thể chỉ nhìn vào hiện tại. Mặc dù các thành phố phía đông đã tương đối phát triển, nhưng cùng với sự phát triển chung của Đông Phi, tốc độ phát triển nội địa cũng đang rất nhanh. Về hai phương án, mỗi cái có ưu nhược điểm riêng, vậy chúng ta có thể đồng thời xây dựng cả hai kênh đào được không?"

Vaskov: "Về lý thuyết là khả thi, nhưng làm vậy chi phí xây dựng kênh đào sẽ rất cao, và cần bổ sung rất nhiều nhân lực."

Câu nói của Vaskov ngụ ý rằng, cần phải chuẩn bị tinh thần đón nhận việc một lượng lớn nhân lực sẽ thiệt mạng do khối lượng công trình tăng gấp đôi.

"Ha ha ha!" Konstantin cười lạnh: "Điểm này không cần phải lo lắng. Ta đã chuẩn bị sẵn rất nhiều nhân lực cho việc xây kênh đào, nhưng họ đến đây cần thời gian. Chúng ta có thể hoàn thành trước những đoạn kênh có độ khó và khối lượng công trình thấp nhất."

Vaskov không quan tâm đến điểm này, bởi Đông Phi chắc chắn không thiếu nô lệ. Ông nói: "Đoạn có độ khó thấp nhất là kênh đào theo phương án một, nối sông Wami và sông Rhine Nhỏ. Còn đoạn có khối lượng công trình nhỏ nhất là kênh đào nối sông Rhine Nhỏ và sông Rufiji. Nếu xét tổng thể, thì kênh đào từ sông Rufiji đến sông Rhine Nhỏ phù hợp nhất với yêu cầu của Bệ hạ."

Konstantin: "Vậy thì trước tiên cứ xây dựng kênh đào từ sông Rufiji đến sông Rhine Nhỏ. Còn kênh đào từ sông Wami đến sông Rhine Nhỏ, cứ để sau khi nhân lực đến đủ rồi sẽ tính tiếp."

Công trình Kênh đào Trung ương có tổng chiều dài khoảng 180 km, được chia làm ba đoạn. Chiều dài này tương đương với kênh đào Suez, kết nối ba con sông Rhine Nhỏ, Wami và Rufiji.

Trong đó, kênh đào từ sông Wami đến hạ lưu sông Rhine Nhỏ được gọi là Kênh đào số 1; kênh đào từ sông Wami đến thượng nguồn sông Rhine Nhỏ là Kênh đào số 2; và kênh đào từ hồ Nazca ở trung lưu sông Rufiji đến thượng nguồn sông Rhine Nhỏ là Kênh đào số 3.

Trong ba đoạn kênh, hai đoạn sau đều có dòng chảy đổ vào sông Rhine Nhỏ. Sau khi xây dựng, ngoài việc cải thiện điều kiện giao thông đường thủy, công trình này còn có thể cung cấp nước tưới tiêu cho các khu vực dọc tuyến, từ đó góp phần nâng cao hơn nữa tiềm năng phát triển của ba lưu vực sông.

Bản biên tập này thuộc sở hữu độc quyền của truyen.free, xin quý độc giả vui lòng chỉ đọc tại nguồn.